Pms چیست و چه علائمی دارد؟

سندرم پیش از قاعدگی یا همان PMS، تجربه‌ای آشنا برای بسیاری از زنان است؛ ترکیبی عجیب و غریب از نفخ، سردرد، تغییر خلق و شاید کمی عصبانیت، درست یک یا دو هفته قبل از پریود. جالب است بدانید، بیش از %۹۰ زنان، دست‌کم یکی از این علائم را حس می‌کنند! علائم برخی از آن‌ها، آن‌قدر شدید است که مجبور به خانه ماندن یا مرخصی گرفتن از کار می‌شوند و برخی دیگر، فقط یک حس آزاردهنده خفیف را پشت سر می‌گذارند.

شاید از خودتان بپرسید: «علائم pms دقیقا چه هستند؟ کی شروع می‌شوند؟ و چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟» بیایید در این مقاله از ویکی درمان، با هم نگاهی دقیق‌تر به PMS و روش‌های مقابله با آن بیندازیم.

دوران pms یا سندرم پیش از قاعدگی چیست؟

سندرم پیش از قاعدگی یا همان PMS، چیزی فراتر از چند نشانه گذرا است؛ مجموعه‌ای از واکنش‌های جسمی و احساسی که درست در فاز لوتئال چرخه قاعدگی، سر برمی‌آورند و گاهی آن‌قدر پررنگ می‌شوند که تمرکز، حال روحی و حتی توان انجام کارهای روزمره را تحت‌تاثیر قرار می‌دهند. جالب اینجا است که با شروع پریود، تمام این هیاهو، خیلی زود آرام می‌شود و علائم کنار می‌روند؛ انگار نه انگار چند روز قبل، همه‌ چیز به‌ هم ریخته بوده است.

طبق گفته سایت ncbi.nlm.nih.gov:

The pooled prevalence of reproductive age women affected with PMS worldwide amounts to 47.8%. Among these, about 20% of women experience symptoms severe enough to disrupt their daily activities, and the remaining have mild to moderate symptoms

داده‌های جهانی نشان می‌دهند، تقریبا %۴۷.۸ از افرادی که پریود می‌شوند، حداقل یکی از علائم pms را تجربه می‌کنند و از این تعداد، حدود %۲۰ علائمی دارند، که آن‌قدر شدید است، که زندگی روزمره‌شان را تحت تاثیر قرار می‌دهد؛ یعنی کار، درس یا فعالیت‌های روزمره‌شان، گاهی مختل می‌شود.

دوره pms مخفف چیست؟

شاید از خودتان پرسیده باشید: «پی ام اس دقیقا یعنی چه؟» پاسخ ساده است: PMS مخفف Premenstrual Syndrome یا همان «سندرم پیش از قاعدگی» است. این عبارت، به مجموعه‌ای از علائم جسمی و روحی اشاره دارد، که اغلب چند روز قبل از پریود، سراغ زنان می‌آید یا در طول آن، ادامه پیدا می‌کند.

علائم pms چیست؟

سندرم پیش از قاعدگی یا PMS با مجموعه‌ای از علائم، مشخص می‌شود و جالب است بدانید، بیش از ۱۵۰ علامت مختلف برای آن شناسایی شده است.

علائم روانی و رفتاری، خیلی متنوع‌اند. ممکن است نوسانات خلقی، افسردگی، خستگی، کسالت یا بی‌حالی، اضطراب، احساس عدم کنترل، تحریک‌پذیری، پرخاشگری یا عصبانیت را تجربه کنید. برخی از افراد، حتی مشکلات خواب یا هوس‌های غذایی را هم گزارش می‌کنند.

علائم فیزیکی هم کم نیستند: حساسیت سینه، نفخ، کمی افزایش وزن، حس دست‌وپا چلفتی بودن و سردرد. البته هیچ کسی تمام علائم pms را با هم ندارد و  یک علامت، شاید بیشتر از بقیه به چشم بیاد و شدت هر کدام هم می‌تواند در طول یک چرخه یا بین چرخه‌ها تغییر کند!

این احتمال هم وجود دارد، که علائم جدید هم با گذر زمان اضافه شوند؛ برای مثال، در یک چرخه تازه، ممکن است یک حس خستگی شدید یا نوسان خلقی متفاوتی ظاهر شود، که پیش‌تر تجربه نکرده بودید.

علائم پی ام اس شدید

زمانی که شدت PMS از حد معمول فراتر می‌رود، داستان به ‌طور کامل فرق می‌کند. علائم، نه ‌تنها پررنگ‌تر می‌شوند، بلکه ریتم زندگی‌تان را هم به‌ هم می‌ریزند. درست همین‌جا است که شناخت علائم pms مهم می‌شود. هرقدر آگاه‌تر باشید، کمتر غافلگیر می‌شوید!

در نسخه‌های شدیدتر، اوضاع کمی متفاوت می‌شود؛ برای مثال:

• تهوع‌های آزاردهنده و دل‌درد؛
• اسهال یا یبوست شدید؛
• دردهای عضلانی و مفصلی؛
• اضافه‌شدن وزن آب؛ (همان بالا رفتن ناگهانی عدد ترازو که آدم را کلافه می‌کند)
• کلافگی و تندی خلق؛
• اضطراب شدید؛
• به‌هم‌ریختگی اشتها و خواب؛
• هوس‌های عجیب و غریب غذایی؛
• تمایل به رفتارهای آسیب‌زا مثل پناه بردن به الکل یا مواد؛
• انزوا و گوشه‌گیری غیرعادی.

آیا علائم PMS با افزایش سن تغییر می‌ کند؟

بله! با نزدیک شدن به اواخر دهه ۳۰ و دهه ۴۰ زندگی، علائم PMS می‌توانند شدت بیشتری پیدا کنند، به ‌ویژه زمانی که بدن، در حال گذار به یائسگی است؛ مرحله‌ای که به آن، پیش‌یائسگی می‌گویند.

این موضوع، به ویژه برای زنانی صدق می‌کند، که خلق و خویشان نسبت به تغییرات هورمونی، حساس است. در این سال‌ها، هورمون‌ها بالا و پایین می‌روند و بدن، آرام‌آرام خود را با تغییرات یائسگی هماهنگ می‌کند. گاهی همان تغییرات خلقی قبلی را احساس می‌کنید و گاهی شدت آن‌ها بیشتر می‌شود، انگار بدن با شما بازی می‌کند!

خوبی ماجرا این است که پس از یائسگی، وقتی دیگر پریود نمی‌شوید، این علائم به طور کامل متوقف می‌شوند و آن مرحله از نوسانات هورمونی، پشت سر گذاشته می‌شود.

چگونه دوره pms قابل تشخیص است؟

تشخیص PMS اغلب از همان‌جایی شروع می‌شود که شما داستان بدنتان را برای پزشک تعریف می‌کنید. او گوش می‌دهد، سؤال می‌پرسد و سعی می‌کند بفهمد، این نشانه‌ها کی سراغتان می‌آیند، چقدر دوام دارند و چطور ریتم زندگی‌تان را بر هم می‌زنند.

در جلسه معاینه، پزشک به احتمال زیاد سوالاتی مانند موارد زیر می‌پرسد:

• بین یک پریود و پریود بعدی چند روز فاصله است؟
• خونریزی چند روز طول می‌کشد و سبک، متوسط یا سنگین است؟
• چه علائمی دارید و چه زمانی شروع و پایان می‌یابند؟
• آیا روزهایی هست که علائم شدیدتر یا خفیف‌تر باشند؟
• آیا می‌توانید پیش‌بینی کنید چه زمانی علائم شروع می‌شوند؟
• آیا علائم روی زندگی روزمره شما تاثیر می‌گذارند؟

پزشک همچنین درباره سابقه پزشکی خودتان و داروهایی که مصرف می‌کنید، سوال می‌کند تا عواملی غیر از PMS که می‌توانند علائم مشابه ایجاد کنند، رد شوند. گاهی هم، پرسش‌هایی درباره سابقه پزشکی خانواده مطرح می‌شود؛ چون بسیاری از بیماری‌ها ارثی هستند.

هدف پزشک این است که، مشکلات دیگر را کنار بگذارد؛ از جمله: اضطراب، افسردگی، دوران پیش از یائسگی، سندرم خستگی مزمن، اختلالات تیروئید و سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS). به این ترتیب، پزشک تصویر دقیق‌تری از چرخه و علائم pms به دست می‌آورد و بهترین روش برای مدیریت یا درمان PMS را پیشنهاد می‌دهد.

روش ‌های پیشگیری از PMS

گاهی با چند تغییر ساده در غذا خوردن، ورزش و سبک زندگی، می‌توان علائم PMS را کنترل کرد یا حتی کاهش داد. شاید با خودتان فکر کنید: «همین کارهای ساده، تأثیری دارند؟» برای خیلی از زنان، جواب مثبت است! باور کنید، حتی همین تغییرات جزئی، گاهی آن‌قدر مؤثرند که نیازی به داروهای اضافی پیدا نمی‌شود.

چند ایده که ارزش امتحان کردن دارند:

• خودتان را حرکت بدهید! نه، لازم نیست به باشگاه بروید. پیاده‌روی کوتاه در پارک، بالا و پایین رفتن از پله‌ها، حتی تکان دادن بدن جلوی تلویزیون هم کمک می‌کند.
• رژیم غذایی‌تان را کمی اصلاح کنید؛ برای مثال، جایگزین کردن غذاهای فرآوری‌شده با سبزیجات و میوه‌های تازه. چه کسی فکرش را می‌کرد، یک تکه شکلات کمتر، روزتان را آرام‌تر کند؟
• راه‌هایی برای کاهش استرس پیدا کنید؛ مدیتیشن، تنفس عمیق یا حتی یک کتاب خوب.
• خواب منظم داشته باشید. باور کنید، حتی با یک ساعت عقب یا جلو رفتن خواب، بدن شما شروع می‌کند به تشکر کردن!
• مصرف الکل را کاهش دهید و اگر سیگار می‌کشید، آن را کم یا ترک کنید.
• کافئین را کنترل کنید. یک فنجان قهوه اضافه، گاهی می‌تواند همه چیز را بدتر کند و چه کسی دلش می‌خواهد دردسر اضافه داشته باشد؟

اگر بتوانید این تغییرات را وارد زندگی‌تان کنید، به احتمال زیاد علائم، راحت‌تر مدیریت می‌شوند، اما یادتان باشد: هر کسی تجربه متفاوتی دارد و آنچه برای یک نفر جواب می‌دهد، شاید برای دیگری اصلا جواب ندهد!

پی ام اس چند روز قبل از پریود است؟

سندرم پیش از قاعدگی، اغلب بین ۷ تا ۱۲ روز قبل از شروع پریود سراغ زنان می‌آید، اما هر زن، تجربه‌ای متفاوت دارد و نمی‌توان یک قانون کلی برای همه گذاشت. برخی از زنان، علائم را زودتر احساس می‌کنند، برخی کمی نزدیک‌تر به روز پریود و شدت علائم PMS هم از فردی به فرد دیگر فرق می‌کند. این موضوع نشان می‌دهد، بدن هر کسی مسیر خودش را دارد.

درمان pms چیست؟

بسیاری از زنان متوجه شده‌اند که تمرین یوگا یا مدیتیشن، می‌تواند فشار و نوسانات خلقی ناشی از PMS را کمی سبک‌تر کند. برخی دیگر هم می‌گویند، استفاده از مکمل‌های گیاهی، کمک کرده تا علائمشان کمتر شود، اما نکته‌ای مهم وجود دارد، که شاید از آن بی‌خبر باشید؛ اینکه قبل از آن که هر مکمل یا روش جایگزینی را امتحان کنید، بهتر است با پزشک یا پرستارتان مشورت کنید. چرا؟ چون بعضی از این مکمل‌ها، به احتمال زیاد با داروهایی که مصرف می‌کنید، تداخل داشته باشند یا اثر آنها را کم و زیاد کنند و حتی عوارض غیرمنتظره ایجاد کنند!

حال که این نکته را روشن کردیم، بیایید نگاهی دقیق‌تر به روش‌های مختلف کنترل و تسکین علائم PMS بیندازیم و ببینیم چه گزینه‌هایی در دسترس است.

چه موقع به پزشک زنان مراجعه کنم؟

اکثر زنان، گاهی اوقات علائم PMS را تجربه می‌کنند، اما این نشانه‌ها، همیشه سر وقت ظاهر نمی‌شوند و اغلب زندگی روزمره را مختل نمی‌کنند. گاهی، فقط یک روز بد خلقی یا کمی نفخ؛ گاهی چند روز خستگی و سردرد، اما اگر علائم، آن‌قدر شدید شوند که مانع کار یا زندگی روزمره شوند، دیگر نباید منتظر بمانید؛ وقت مراجعه به پزشک است.

همچنین اگر پای احساسات شدید وسط باشد، حملات اضطرابی که ناگهانی سر می‌ریزند، عصبانیتی که از کنترل خارج می‌شود یا فکرهای خطرناک که به سر می‌زند، بهتر است سریع‌تر با یک درمانگر صحبت کنید؛ زیرا احتمال PMDD هم مطرح می‌شود.

از طرفی، بدن همیشه با ما روراست نیست. بعضی بیماری‌ها هم دقیقا همین نشانه‌ها را تقلید می‌کنند: کم‌خونی، مشکلات تیروئید، اندومتریوز یا حتی IBS. برای همین است که پزشک هنگام مراجعه، از سابقه خانوادگی، تجربه‌های قبلی و حتی الگوی خلق‌وخو سؤال می‌کند و گاهی، معاینه لگن را هم پیشنهاد می‌دهد، تا تصویر کامل‌تری به‌دست بیاورد.

جمع بندی

در بیشتر موارد، علائم PMS چیزی جز یک «یادآوری کوچک» نیست؛ مثل زنگ هشدار بدن که می‌گوید: «پریود در راه است!». زندگی روزمره را زیاد به هم نمی‌ریزد و می‌توان با چند تغییر ساده، روزها را راحت‌تر پشت سر گذاشت: کمی ورزش، کم کردن قهوه یا نوشیدنی‌های کافئین‌دار و کمی توجه به خودتان، اغلب کافی است.

اما اگر ناگهان احساس کردید که علائم، به شکل جدی شما را از کار، درس یا برنامه‌های روزانه عقب می‌اندازد، دیگر وقت تردید نیست؛ باید به پزشک مراجعه کنید. با کمک یک متخصص، راهکارهایی پیدا می‌شود، از تغییر سبک زندگی گرفته تا دارو، که می‌توانند روزهای سخت چرخه قاعدگی را کمی سبک‌تر و قابل کنترل‌تر کنند.